Pagjumësia është një problem që prek miliona njerëz në mbarë botën dhe shpesh lidhet me stresin, ankthin, zakone të këqija të gjumit ose gjendje shëndetësore të fshehura. Në raste të lehta, ndryshimi i stilit të jetesës dhe përmirësimi i higjienës së gjumit mund të jenë të mjaftueshme për ta zgjidhur këtë problem. Por, ka situata kur mjekët rekomandojnë përdorimin e ilaçeve për të ndihmuar pacientët të rifitojnë ciklin normal të gjumit. Ky artikull shpjegon se kur janë të nevojshme ilaçet për pagjumësinë, cilat lloje ekzistojnë dhe si të përdoren ato me kujdes.
Kur konsiderohet e nevojshme përdorimi i ilaçeve
Ilaçet për pagjumësinë nuk janë gjithmonë zgjedhja e parë. Ato rekomandohen vetëm kur:
Pagjumësia është e vazhdueshme
Nëse vështirësitë për të fjetur zgjasin më shumë se tre net në javë dhe për një periudhë më të gjatë se një muaj, pagjumësia konsiderohet kronike dhe mund të kërkojë trajtim mjekësor.
Pagjumësia ndikon në jetën e përditshme
Kur mungesa e gjumit ul përqendrimin, shkakton nervozizëm, dobëson sistemin imunitar ose rrit rrezikun për aksidente, përdorimi i medikamenteve mund të jetë një opsion për të rikthyer balancën.
Metodat natyrale nuk funksionojnë
Nëse teknikat relaksuese, ndryshimi i rutinës së gjumit dhe shmangia e kafeinës nuk japin rezultat, mjeku mund të përshkruajë ilaçe për një periudhë të kufizuar kohe.
Ka probleme shëndetësore shoqëruese
Në raste kur pagjumësia lidhet me sëmundje si depresioni, ankthi ose dhimbjet kronike, mjekët shpesh kombinojnë trajtimin e shkakut kryesor me ilaçe për gjumin për të përmirësuar cilësinë e jetës së pacientit.
Llojet kryesore të ilaçeve për pagjumësinë
Ekzistojnë disa kategori ilaçesh që përdoren për të trajtuar pagjumësinë. Zgjedhja e duhur varet nga gjendja e pacientit, shkaku i problemit dhe kohëzgjatja e trajtimit.
1. Benzodiazepinat
Këto janë ndër ilaçet më të përdorura për pagjumësinë. Ato veprojnë duke qetësuar aktivitetin e trurit dhe duke ndihmuar fjetjen më shpejt.
Shembuj: diazepam, lorazepam, temazepam.
Kujdes: Përdorimi afatgjatë mund të krijojë varësi dhe të ulë efektivitetin me kalimin e kohës.
2. Barnat jo-benzodiazepine (Z-drugs)
Këto ilaçe janë të ngjashme me benzodiazepinat, por me më pak efekte anësore dhe rrezik më të ulët varësie.
Shembuj: zolpidem, zaleplon, eszopiclone.
Përdorimi: Zakonisht rekomandohet për periudha të shkurtra dhe për raste akute të pagjumësisë.
3. Antihistaminikët
Disa ilaçe kundër alergjisë kanë efekt qetësues dhe përdoren ndonjëherë për pagjumësinë e lehtë.
Shembuj: diphenhydramine.
Kujdes: Mund të shkaktojnë përgjumje edhe gjatë ditës dhe nuk rekomandohen për përdorim afatgjatë.
4. Antidepresantët me efekt qetësues
Në rastet kur pagjumësia shoqërohet me depresion ose ankth, mjekët mund të përshkruajnë antidepresantë që ndihmojnë gjithashtu me gjumin.
Shembuj: trazodone, amitriptyline.
Avantazh: Ndihmojnë në dy fronte, duke përmirësuar humorin dhe gjumin.
5. Melatonina dhe agonistët e saj
Melatonina është një hormon natyral që rregullon ciklin e gjumit. Ilaçet që e imitojnë atë ndihmojnë në rastet kur ritmi biologjik është i çrregulluar, si tek punëtorët e turneve të natës ose udhëtarët e shpeshtë.
Shembuj: melatonin, ramelteon.
Përdorimi: Zakonisht konsiderohet më i sigurt dhe pa rrezik varësie.
Rreziqet dhe efektet anësore
Edhe pse ilaçet për pagjumësinë mund të jenë të dobishme, ato nuk janë pa rrezik. Efektet anësore më të zakonshme përfshijnë:
- Përgjumje gjatë ditës
- Probleme me kujtesën ose përqendrimin
- Marramendje dhe humbje ekuilibri
- Rrezik për varësi dhe abuzim, veçanërisht me benzodiazepinat
- Ndërveprime të rrezikshme me alkoolin ose ilaçe të tjera
Këto rreziqe e bëjnë të domosdoshme përdorimin e këtyre medikamenteve vetëm nën mbikëqyrjen e një mjeku.
Këshilla për përdorimin e sigurt të ilaçeve për pagjumësinë
- Mos i merrni kurrë pa rekomandim mjeku.
- Përdorini për periudha të shkurtra, zakonisht jo më shumë se disa javë.
- Ndiqni me përpikëri dozën e përshkruar.
- Shmangni konsumimin e alkoolit gjatë trajtimit.
- Kombinojini me ndryshime në stilin e jetesës për rezultate më afatgjata.
- Informoni mjekun për çdo ilaç tjetër që merrni për të shmangur ndërveprime të rrezikshme.
Alternativa natyrale përpara ilaçeve
Përpara se të filloni një trajtim me barna, ia vlen të provoni disa alternativa natyrale:
- Krijoni një rutinë të qëndrueshme gjumi
- Shmangni ekranet elektronike përpara se të flini
- Kufizoni kafeinën dhe nikotinën në orët e pasdites
- Praktikoni teknika relaksuese si joga, meditimi ose frymëmarrja e thellë
- Krijoni një ambient të qetë dhe të errët në dhomën e gjumit
Këto ndryshime mund të përmirësojnë ndjeshëm cilësinë e gjumit pa pasur nevojë për medikamente.
Reflektim praktik
Ilaçet për pagjumësinë mund të jenë shpëtim për njerëzit që kanë provuar çdo metodë tjetër pa sukses, por ato nuk janë një zgjidhje afatgjatë. Qasja më e mirë është të adresohen shkaqet e fshehura të pagjumësisë dhe të kombinohen barnat, kur nevojitet, me strategji natyrale për të ndërtuar zakone të shëndetshme gjumi. Kujdesi dhe ndërgjegjësimi janë çelësi për të shmangur varësinë dhe efektet negative që mund të sjellë përdorimi i pakontrolluar i këtyre medikamenteve.
Disclaimer
Ky artikull ka vetëm qëllim informues dhe edukativ. Ai nuk zëvendëson këshillat, diagnozën ose trajtimin e ofruar nga një profesionist shëndetësor. Për çdo shqetësim rreth pagjumësisë ose përdorimit të ilaçeve, këshillohuni gjithmonë me mjekun ose farmacistin tuaj.